Azulejos en nog meer “dromen over huizen”

Azulejos

Alweer zo´n mooi onderdeel van de Portugese cultuur en geschiedenis. Deze prachtige handgemaakte tegels zijn een onderwerp waarmee ik vele pagina´s zou kunnen vullen want je komt ze hier werkelijk over tegen.

Vandaag wandel ik met je door een stukje geschiedenis van deze prachtige tegels en door een aflevering van het programma “Droomhuis gezocht” in Lissabon. Helemaal aan het einde heb ik nog een zoete verrassing voor je 😉.

Azulejos is van origine een Arabisch woord en het betekent “kleine gepolijste steen” maar in het hedendaagse  Portugees is de betekenis “tegel”. Deze bijzondere handgemaakt tegels zijn een belangrijk onderdeel van de Portugese geschiedenis, haar cultuur en haar tradities, dus laten we maar eens beginnen met een stukje geschiedenis.

Palacio Nacional de Sintra

De eerste “ azulejos” werden in Portugal geïntroduceerd door de Koning Dom Manuel I, die deze tegels importeerde vanuit Spanje, om precies te zijn Sevilla. De koning zag de tegels voor het eerst tijdens een bezoek aan de Katholieke koningen van Andalucie in 1498. Hij was zo gecharmeerd van deze tegels met hun Spaanse en Moorse invloeden dat hij besloot tegels mee te nemen naar Portugal. Eenmaal thuis decoreerde hij de muren van zijn paleis het “ Palacio Nacional de Sintra” met deze tegels waar ze nog steeds bewonderd kunnen worden.

En waarom waren de tegels in die tijd voornamelijk een combinatie van wit en blauw? Nou, om te beginnen gewoon omdat deze kleuren in de mode waren, geïnspireerd op Oriëntaals- en Delftsblauw porselein. Maar de belangrijkste reden was misschien wel het feit dat blauw in die tijd werd gezien als een synoniem voor macht en rijkdom.

Museo Nacional do Azulejo

Tijdens één van de reizen met het programma “Droomhuis Gezocht” hebben we Lissabon en omgeving bezocht. (Klik hier voor de link naar de aflevering) Zo kwam ik bij het “Museo Nacional do Azulejo” terecht. Dit prachtige museum mag je niet missen als je in Lissabon bent. Tijdens mijn eerste bezoek aan dit museum heb ik samen met de producente een behoorlijke tijd (misschien zelfs een beetje te veel tijd) doorgebracht  in de indrukwekkende ontvangsthal van dit gebouw. En eerlijk is eerlijk er zijn slechtere plekken om te moeten wachten 😉 We hadden namelijk om toestemming  gevraagd om binnen te mogen filmen en uiteraard moest dit door de directrice goed gekeurd worden. Haar antwoord liet echter zo lang op zich wachten, dat wij inmiddels peentjes zaten te zweten en met elke minuut die verstreek zakte onze hoop een stukje weg.  Maar wie de aflevering heeft gezien, weet dat het uiteindelijk toch gelukt is!

Het museum heeft een enorme collectie antieke tegels en tegelplateau’s vaak met afbeeldingen die de geschiedenis van Portugal weergeven. Eén van de grootste plateau’s heeft als onderwerp de aardbeving van 1755. Maar het pronkstuk is toch wel de kapel die zich in dit museum bevindt. Deze kapel is zeer overdadig gedecoreerd met prachtig houtsnijwerk en enorme tegelplateau’s.

Palacio dos Marqueses de Fronteira.

Maar het tegelavontuur met “Droomhuis gezocht” is nog niet ten einde. Van de museumdirectrice krijgen we de tip om contact op te nemen met de beheerder van het “Palacio de Fronteira” omdat ze daar zulke prachtige tegels hebben.

Nou dat laten wij ons geen twee keer zeggen dus op naar de andere kant van Lissabon ! Eenmaal daar aangekomen bleek dat filmen in dit prachtige paleis nog wel wat voeten in de aarde had want de beheerder was er helemaal niet happig op……..Daar zat ik dus voor de tweede keer op één dag peentjes te zweten want de producente was wild enthousiast en wilde hier dolgraag filmen, bovendien hadden we eigenlijk geen tijd meer om een alternatief te vinden.

Het paleis “Palacio dos Marqueses de Fronteira” is nog steeds de woning van “de Markies” en is privébezit van de familie Mascarenhas. Het is dus geen commerciële instelling en eigenlijk was het antwoord wat betreft het filmen een nee………

En hoe kwam het nu dat we uiteindelijk toch mochten filmen? Nou dat was gewoon een kwestie van een engeltje op mijn schouder 🧚‍♀️ . Toen ik letterlijk al met één been in de auto zat, vroeg de beheerder “ waar woon je precies in de Algarve?” Bij het antwoord Carvoeiro klaarde zijn gezicht op en als snel bleek bleek  dat we  zeer goede, gemeenschappelijke vrienden hebben. En daarmee was het probleem opgelost, er mocht wederom gefilmd worden .

In de beginjaren werden de Azulejos voornamelijk in het interieur gebruikt omdat alleen de rijke families zich deze konden veroorloven.  Vandaag de dag zie je ze echter overal, en niet alleen op kerken, kloosters, en treinstations maar ook in restaurants, bars en de gevels van huizen. In mijn geliefde stad Porto struikel je bijna over deze fantastische Azulejos !

Het treinstation São Bento is misschien wel het beste voorbeeld.

Maar ook de kerken zijn prachtig! Hier een paar voorbeelden uit (hoe kan het ook anders….) Porto.

Maar de meeste Portuguese azulejos zie je natuurlijk gewoon op de gevels van de huizen. Ik word nog steeds heel blij van al die mooie kleurige, taferelen in het straatbeeld. Het zijn er oneindig veel, maar ik wil je er toch graag een paar laten zien voordat we eindigen met een heerlijk recept voor de beroemde “Tarta de Natas”

 

Als je graag meer wilt weten over de geschiedenis van de Portugese Azulejos dan beveel ik je het boek “Azulejos com História” van Objecto Anonimo van harte aan. Azulejos com História 

Tarta de Natas 

Deze “slagroom” taart is een ware favoriet in Portugal. Hij is absoluut niet te vergelijken met de Hollandse slagroomtaart maar zeker zo lekker! Ik ben zelf niet zo’n zoetekauw maar zelfs ik vind deze variant superlekker. Hij is ook nog eens heel eenvoudig te bereiden, er komt zelfs geen oven aan te pas. Ik heb dit recept niet eerder met je gedeeld omdat ik in de veronderstelling was dat er in Nederland geen gecondenseerde, zoete melk verkrijgbaar is. Maar niet is minder waar, het is gewoon te koop, o.a. bij de Jumbo.

Ingrediënten :

• 1 blikje zoete gecondenseerde melk
• 2 bekertjes slagroom á 250 ml
• 4 blaadjes gelatine
• 1 rol Maria biscuit + iets extra voor de topping
• 90 gr boter
• 1 theelepel citroensap

Bereiding :

Verhit de helft van de gecondenseerde melk “au bain-marie” en doe de andere helft in een beslagkom. Om de gecondenseerde melk “au bain-marie” te verwarmen doe je het in een kommetje en plaats deze op een pan met heet water, zonder dat de bodem van de kom het water raakt. Breng het water rustig aan de kook zodat de temperatuur van het water de gecondenseerde melk verwarmt zonder het te verbranden.

Leg ondertussen de gelatineblaadjes in een kom met water. Knijp de blaadjes daarna goed uit en voeg ze toe aan de warme gecondenseerde melk. Roer dit alles goed door elkaar totdat alle gelatine is opgelost. Voeg nu dit mengsel toe aan de koude gecondenseerde melk in de beslagkom en meng goed.

Klop je slagroom met wat citroensap tot stijven pieken en voeg dit in kleine porties toe aan je gecondenseerde melk. Spatel het voorzichtig door elkaar (niet te veel roeren)

Sla de rol biscuit aan stukjes, niet al te fijn, en meng dit met de 90 gr gesmolten boter. Verkruimel vervolgens nog een paar biscuitjes in de keukenmachine zodat je de consistentie van paneermeel hebt.

Vet een springvorm in en schep het biscuit/boter mengsel erin. Druk dit goed aan zodat je een volledig bedekte bodem krijgt. Schep hier je slagroommengsel bovenop en garneer de bovenkant met de zeer fijne biscuitkruimels. Dek het af met huishoudfolie en zet de taart minimaal 4 uur in de koelkast om op te stijven.

De taart wordt vaal als dessert gegeten maar kan natuurlijk ook prima bij een kopje koffie !